Adjudant van hare majesteit de koningin

 

DSC_0420

Een stapel documenten, brieven, persoonlijke aantekeningen en een foto geven nogmaals de goede verhouding tussen Wilhelmina en haar favoriete generaal weer. De groep documenten zijn afkomstig uit het privéarchief van J.B. Van Heutsz en zijn thans in het bezit van een oud-diplomaat. Het betreffen verzoeken met betrekking tot een bezoek aan keizer Wilhelm II in Aken, een speech namens Willemina, persoonlijke notities ter voorbereiding van dankbetuigingen voor de bevordering van Van Heutsz tot adjudant-generaal van Hare Majesteit en een bijzonder gedateerde en gesigneerde foto van een collega generaal.

 

Aken, 18 oktober 1911

De oud-gouverneur van Nederlands-Indië was in gezelschap van Jhr. Ruys de Beerenbrouck, op verzoek van Koningin Wilhelmina, naar Aken afgereisd om Keizer Wilhelm II haar begroeting over te brengen. Tevens werd Oberleutnant Hüttmann aan het gezelschap toegevoegd om namens de Duitse Keizer zorg te dragen voor de Nederlandse afvaardiging. Van Heutsz had via een lakei van Wilhelmina haar persoonlijke boodschap voor de Duitse Keizer ontvangen. De opdracht was simpel, in de geest van haar de toespraak uit te spreken en niet voor te lezen. Deze instructies zijn helder en duidelijk beschreven in de brief van de secretarie van H.M. de Koningin. Van Heutsz bracht wel een aantal kleine wijzigingen aan in de brief van Wilhelmina. Het bezoek en de toespraak waren naar aller waarschijnlijkheid bevredigend verlopen. Het Algemeen Handelsblad, 25 oktober 1911, meldde dat Jhr. Ruys de Beerenbrouck het Ridderkruis 1e klasse der Orde van de Roden Adelaar van Pruisen had ontvangen van de Duitse Keizer, Van Heutsz had deze hoge Duitse onderscheiding al bij een eerdere gelegenheid van de Keizer ontvangen. Hij moest het ditmaal slechts doen met een gesigneerd fotoportret van de Keizer, een voor die tijd gebruikelijk geschenk na een belangrijk bezoek.

Heutsz kleinLuitenant-generaal J.B. Van Heutsz

Spa, 8 november 1918

De Duitse legerleiding stond in het najaar van 1918 onder grote druk. Het z.g.n. Siegfried offensief was mislukt en dus hadden de Duitsers geen betere positie kunnen innemen voor de vredesonderhandelingen met de geallieerden. De offensieven van de geallieerden in augustus, september en oktober dwongen de Duitse troepen tot nog verder terugtrekken. Ludendorff deelde eind september in Spa aan Keizer Wilhelm II mee dat de oorlog verloren was, daarop dienden generaal Von Hindenburg en Ludendorff hun ontslag in, echter werd die van Von Hindenburg niet ingewilligd. Op 31 oktober was de Duitse regering in Berlijn het erover eens dat de Duitse Keizer moest terugtreden. De Keizer bevond zich in het militaire hoofdkwartier in Spa aan het Westerfront waar nog sprake was van enige orde en beleid. In de rest van het keizerrijk, en zeker bij de marine, was dit niet meer het geval. Muiterijen en opstanden vonden overal plaats. Op vrijdag 8 november weigerde de Keizer nog steeds af te treden en dreigde Berlijn zelfs met een militaire aanval. Maar zijn lot was inmiddels bezegeld. Zijn asiel in Nederland was al geregeld, de trein met zijn persoonlijke goederen stond gereed en de hoofdrolspelers hadden de handen geschud. Twee van deze hoofdrolspelers waren oud-gouverneur van Nederlands-Indië luitenant-generaal Van Heutsz en veldmaarschalk Von Hindenburg.

IMG_4182.jpgKeizer Wilhelm II

 

SONY DSCVeldmaarschalk Von Hindenburg

Er is veel gespeculeerd over de rol van Wilhelmina met betrekking tot de vlucht van de Duitse Keizer naar Nederland. Van Heutsz was hier zeker van op de hoogte. Hij was tussen 5 en 8 november in Spa en had een onderhoud met Hindenburg. Of hij uit naam van Wilhelmina in Spa was, is niet op te maken uit deze documenten. De geschonken kabinetsfoto, die deel uitmaakt uit dit archief, vormt een fysiek bewijs dat zijn onderhoud met Hindenburg op 8 november 1918 heeft plaatsgevonden.

John Klein Nagelvoort

De documenten worden in een toekomstig artikel gepubliceerd en besproken.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s